زودتر از شيرى كه در سرماست ترش مىشود . مىتوانى از مادهء برآورده از راه دهان به وسيلهء قى كردن به مادهء داخل معده كه سبب آروغ ترش شده است پى برى . آروغ بدبو : آروغ بدبو از چگونگى حال معده خبرهايى دارد كه از اين قرارند : اگر آروغ بدبو بود ، حالش حال بوى گند دهان است و دليل بر آن است كه معده به عفونت مبتلا است و گاهى آروغ بدبو از قرحهء معده نشانى دارد . آروغ كه بوى گوشت يا بوى عرق ، يا بوى ماهى ، يا بوى لاى و لجن سياه دارد ، دليل آن است كه رطوبتى متعفن و گنديده در معده موجود است . آروغ زنگارى دليل آن است كه شدّت حرارت همراه عفونت در معده است . آروغ زنگارى بيشتر از آروغ دودى دلالت بر حرارت مزاج معده دارد . اگر آروغ نه ترش است نه دودى ، ليكن بعد از غذا خوردن انسان مدّتى به آروغ مىآيد و بوى غذاى تناول شده را همراه دارد ، دليل آن است كه معدهء انسان ناتوان است و ياراى تغيير دادن خوراك وارده به معده را ندارد . - خوراك و نوشيدنى سازگار با سلامت انسان و ناسازگار با انسان و آزاردهنده : دقت كن ! آيا چيزهاى سرد و سردىبخش و سرد شده ، بيشتر با مزاج انسان سازگار است يا چيزهاى خشكاننده يا چيزهاى رطوبى و رطوبت‌بخش ؟ اما بايد چيزى را فراموش نكنى و آن كنترل كردن و زير نظر گرفتن بيمارى است كه به تو مراجعه مىكند ، مبادا اشتباهى رخ دهد . مثلا چيزهاى سردىبخش اكثرا جوشش خلط آبكى و كم‌مايه و مرطوب را فروكش مىكنند ، يا چيزهاى سردىبخش شورمزگى خلط بلغمى را مىزدايند . گمان مىرود كه انسان از اين سردىبخشها بهره برده است ، ليكن حرارت مزاج همچنان باقى است . يا برعكس بارها اتفاق مىافتد كه چيزهايى گرمىبخش خلط گرم را براند و آن را بگدازد و گمان برود كه انسان از آن استفاده كرده است ، در صورتى كه سردمزاجى موجود است و از بين نرفته است . بايد در اين هر دو حالت ذكر شده تنها داورى نكنى بايد دليلهاى ديگر نيز در دست باشند . حس‌كردنيهاى معده بر معده گواهند كه در چه حالى است . اگر معده احساس درد گزش كرد و التهاب داشت ، مىدانيم كه مادهء سبب سوء مزاج معده تلخ يا شورمزهء مرارى است . اگر معده احساس درد گزش كرد و التهاب نداشت ، دليل بر آن است كه مادهء به‌وجود آورندهء سوء مزاج معده ترش‌مزه ( ترشيده ) است .